ከዚያ ይኸው ያቀጣጠሉት ችቦ በርቶ ዛሬ አማራ የሚባል ድርጀት ይፈለፈላል። አንደኛው ሌላውን “እኔ የበለጠ፣ የጠራሁ አማራ ነኝ!“ ይላል። በዚህ ሰሞን ”ከአማራ የሐኪሞች ማሕበር የተሰጠ መግለጫ!” የሚልም አየሁ። ዘውድና ንጉስ እንድሚያስፈልግ የሚናገር በአማራ ስም የተጻፈ ምን የሚያክል መጽሕም ገበያ ላይ ውሏል። ምኑ ቅጡ!

አምስተኛውን ጥያቄ ልሞክረው። ”ኦነግ የተመሠረተው እርስዎ ቢሮ.. ነው” የሚለውን። የኢትዮጵያ ጭቁኖች አብዮታዊ ትግል (ኢጭአት) ሀሳቡ የፈለቀው በኔና በእሸቱ አራርሶ ሐይቆችና ቡታ ጅራ አውራጃ፣ ሻሸመኔ፣ ኢሕአፓ ፈጥሮ የነበረውን ብጥብጥ ለማጥናት የአንድ ወደ አስር የሚሆኑ የመንግስት መሥሪያ ቤቶችና የወታደር አለቆች የነበረው ቡድን መሪ ሆኜ በሔድንበት ጊዜ ነበር። ጭብጡ ቀላል ነበር። “በአንድ በኩል መኢሶን በሌላው ኢሕአፓ የያዙት መንገድ የፖለቲካውን መድረክ አበለሻው ብቻ ሳይሆን አማራጭም አሳጣ” በሚል ነው። አማራጭ ፍለጋ! አዲስ አበባ እንደተመለስን ኢጭአት ተመሠረተ።

ያማከርኩት በአብዛኛው ኦሮሞ ለነበሩ ጓደኞቼ ነበር። እሸቱ አራርሶን ሜኢሶን አስከዳው። እኔ ሊቀ መንበር ተስፋዬ ሐቢሶ ዋና ጸሐፊ ሆነን ተመረጥን። በአደባባይ የሚታውቁትን ብጠቅስ፣ አቶ ዘገየ አስፋው፣ ባሮ ቱምሳ፣ ኢብሳ ጉተማ፣ አቢዩ ገለታ የማእከላዊ ወይም የፖለቲካ ቢሮ አባል ሆኑ።

ከዘገዬ አስፋው በስተቀር የቀሩት ኦነግ ሆኑ። ሚስኪን ዘገየንም አሳሰሩት። ዘገዬ፣ ደግነቱና የመሬት ይዞታ ሚንስቴር ነበርና ቢሮውን አምኖ ከፍቶ ማሳየቱ(Accomodating) ለእስራት አበቃው። ሌሎችን ያን ጊዜ ኦነግ ነበሩ ማለት አይቻልም። የዚያኑን ሰሞን እዚያው ሆነው መሠረቱ።መሪያቸው ባሮ ቱምሳ ነበር። አሁን ሌንጮ የሆነው ዮሐንስ ለታም ነበረበት። ባሮ ቱምሳና ዘገየ አስፋው ኢማሌድህ ተብሎ ለተመሠረተው ኢጭአትን  ወክለው የሚሳተፉ ነበሩ።ኢማሌድሕ ማለት በወቅቱ ተመሥርቶ የነበር የኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌነኒስት ድርጅቶች ሕበረት ማለት ነው። የሚጎድለው ነገር ቢኖር አለመተባብራቸውና ተቆላልፈው አጥፊና ጠፊ መሆናቸው ነበር።

ባሮና የተቀረቱ፣ ያኔም እንደምጠረጠረው፣ በኋላም ማስረጃው እንደሚያሳየው አምስተኛ ረድፎች (Fifth Column) ነበሩ። አምስተኛ ረድፍነታቸው በኢጭአት ውስጥ ብቻ ሳይሆን  በደርግም ውስጥ አምስተኛ ረድፍ ነበሩ። አምስተኛ ረድፍ ምንድነው ለሚለው በስፔይን የርስ በርስ ጦርነት (Spanish Civil War) ጊዜ የተፈጠረ አሁን ከሐዲ፣ የውስጥ ቦርቧሪና ሰርሳሪ የሚገልጽ ገላጭ (Code) ቃል ነውና ማንበቡ ጥሩ ነው።

ባሮ ቱምሳ ሲያቀርባቸው በነበሩት፣ ከኢጭአት ግብ ውጭ በሆኑ አስተያየቶች ምክንያት ኢጭአት ከኢማሌድሕ ታገደ። ከሁሉ በላይ እኔን በግልና ቤተሰቤንም ጭምር ለማጥፋት ኦነግ ወይም ከአንድ አካባቢ የሆኑ የኦነግ አባላት ሌት ተቀን መሥራት ጀመሩ። ለማስረጃ ያክል በኔ አሳሳቢነት የጋሞ ጎፋ ዋና አስተዳዳሪ ሆኖ የነበረው መኮንን ገላን፣ (ኢጭአት)፣ ከደርግ አባሉ ደምሴ ዴሬሳ ጋር ሆኖ ትንሹ ወንድሜን እሸቱ ጫቦን አደገኛ ጸረ አብዮተኛ ብለው፣ ወአዲስ አበባ አስልከው፣ ወህኒ ወርዶ 7 አመት ታስሮ ተፋታ። እኔ ታስሬ የልጆቼ አሳዳጊ የሆነውን፣ አዛውንት ወላጆቻችንን የሚጦረውን የራሱ ብዛት ያላቸው ልጆች ያለውን ትልቁ ወንድሜን ሻምባል ሐብተገብርኤል ጫቦን “የአሰፋ ወንድም ስለሆነ ነው ያልዘመተው!” ብለው መኮንን ገላንና ደምሴ ዴሬሳ ጦር ሜዳ ላኩት። ሀብቴ ያልዘመተው ከተቀጠረ ጀምሮ የፖሊስ ክበብ ሐላፊና በዚያ ሙያ የተካነና ተፈላጊም ስለነበር ነው እንጅ ከአስፋ ወንድምነት ጋር የሚያገናኘው ነገር አልነበረውም።

ባሮ “የጦር ሜዳ!” ብሎ ሐረርጌ የወረደ ለታ ባለቤቱ ወርቅነሽ ቡልቱ ገና ቢሮ ስገባ “ባሮ ታፍኗል” ብላ ደውላልኝ ይህንኑ ለኮሎኔል ተካ ቱሉ ነገርኩት። ተካ የደርግ የደሕንነት ሹም ነበር። በኋላ በአበሻ ደንብ ሲተሮጎም ተጨምሮ “አስፋ ደርግ ባሮን አፍኖ ወስዶታል!” ብሏል ተባለ።

ኢጭአት የሆነ ኦሮሞ በታሰረ ቁጥር የማስፈታው እኔ ነበርኩ። ቁጥሩን አላውቀውም። አሁን የኦነግ መሪ ነኝ የሚለውን ወይም ያኔ ከወያኔ ጋር መሪ ሆኖ ተፈሪ ባንቲ ቤት የሰፈረው ዮሐንስ በንቲ (የአሁኑ የጦር ሜዳ ስሙን ማስታወስ አልችልም) ከሰባት ይሁን ስምንት ተከታዮቹ ጋር ከክላሽንኮቭ ጠበንጃ ጋር እጅ ከፍንጅ ተይዞ ያስፋታሁት እኔ ነበርኩ። የመጨረሻው መቆራረጥ ከኮለኔል መንግስቱ ጋር የተፈጠረው  አብዩ ገለታ፣ የወለጋ አስተዳዳር የነበረው፣ “የደርግ አባሉ ንጉሤ ፋንታ ዶክተር ታደስ ቀንአን አስሯልና አስፋታው!” ብሎን ነው። ኮሎኔል መንግሥስቱ በማያሻማ መንገድ ለመጀመሪያ ጊዜ እነደ አለቃ፤እንደመሪ እንደወታደር ሆኖ “አስፋ ብታርፍ ይሻልሀል! ታደስ ቀንአ ኦነገ ነው! አንተን መሳሪያ አድርገዋል!” የሚል ነበር። ይህ ተደማማሮ እኔን ለእስር ዳረገኝ።

አሁን ወደኋላ ተመልሼ  ያኔ የነበሩት የኦነግ መሪዎች ሥልጣን ከመፈለግ፣ ሰው ለማጥፋት ከመፈለግና ማሴር ሌላ ለራሳቸውም ለኦሮምም የማይሆኑ፣ የሚፈልጉትንና የሚፈለገውን የማያውቁ አድርጌ ነው የማየው። የሚያሳዝነው እስከ አሁን አንዳቸውም ተጸጽተው ሲናዘዙ አልሰማሁም። ወጥተው እንዲናዘዙ ወይ እኔ የምለውን እንዲያስተባብሎ በጽሁፍ ብቻ ሳይሆን በኢሳት ቴሌቪዥን ባደርኩት ቃለ ምልልስ ተማጽኜ ነበር። ከፖለቲካ ድርጀት ይልቅ ግራ የተጋቡ ትንንሽ የሰፈር አድመኞች መስለው ይታዩኛል። አሁን ተለውጦ ተለዋውጦ እንደሆነ አላውቅም። ለማወቅም ጉጉት የለኝም! የሚያጠግብ እንጀራ ከምጣዱ ያስታውቅል እንዲሉ።

ጋሞ ጎፋ ከዚያ በፊት የተማረም ይሁን በመጠኑ የተማረ በማንኛቸውም የመንግሥት ሥራ ያልነበረበት ጠቅላይ ግዛት ነበር። ለአንድ አመት ተኩል ወይም ሩብ እዚያ አካባቢ በነበርኩበት ጊዜ በታቻለ መጠን መምህራን የነበሩና ዩኒቨርስቲ አካባቢ የነበሩ የጋሞ ጎፋ ተወላጆችን ቦታ እንዲያገኙ አደረግኩ። የደርግ መመሪያውም ይኸው ነበርና! እኔ ከዚያ ስለቅ ደምሴ ዴሬሳና መኮንን ገላን በቤተሰባችን ላይ ብቻ ሳይሆን በጠቅላላ የጋሞ ጎፋ ሰው ላይ ምንጠራ ጀመሩ። መኮንን ገላንና ደምሴ ዴረሳ የጋሞ ጎፋ ሰው የሆነ ነቅለው በኦሮሞ ተኩት። ለምሳሌ የአውራጃ አስተዳዳሪ ሁኖ የነበረውን አያሌው ምትኩን፣የነፍጠኛ ልጅ፣ አስነስተው በኦሮሞ፣ የክፍለ አገሩ አስተዳዳሪ ጸሐፊ የነበረውን ሰው ነቅለው በመርጊያ በኦሮሞ ተኩ። ብዙዎቹም ወህኒ ቤት ወረዱ። ከተፈቱም አገር ጥለው ተሰደዱ። የማስታውሰው የኮንሶው ልጅ፣ ገለቦ ሰንጎጎ፣ የጋሞው ወንድሞ ቱንኮላ፣ የኩሎው ልጅ ዘለቀ ጀበሮ እስከዛሬ ስደት ላይ ናቸው። በተዘዋዋሪ መንገድ የመንግስት ሥልጣን መከታ አድርገው የ16ኛውን ምእተ አመት የኦሮሞ ወረራ የጀመሩ የሚያስመስለው ቃና ነበረው። ይበልጥ የሚገርመው መኮንን ገላንን አስተዳዳሪ ያስደረኩት እኔ እንዳልሆንኩና ሌላም የሚመጥን የጋሞ ጎፋ ሰው ስለአልነበረ፣ ያልዘሩት አይታጨድምና፣ ነበር።

አንድ ሌላ የሚያሳዝን አጋጣሚ ተፈጠረ። የተፈጥሮ ቧልታ ወይም ፈተና ሊመስልም ይችላል። “ኢትአግብአነውስተ መንሱት!” እንዲሉ። እኔ ግን ፈተናውን ያለፍኩ ይመስለኛል። ማእከላዊ ታስረው የነበሩ ብዙዎች ኦነግ የነበሩ ሲፈቱ መኮንን ገላን ሳይፈታ ቀረ። የቀረበት ምክንያት ማእከላዊ ባሳየው መጥፎ ምግባርና እስረኛውን ሲያጋጨው ስለነበር ነበር። በተፈታሁ ማግስት ይሁን ሰልስት እስረኛ ለመጠየቅ ማእከላዊ ስሔድ ከሌሎች ጠያቂዎች መካካል አንድ ሴት ልጅ ጋር የቆመችና የምታለቅስ ሴት አየሁ። “ምን አስለቀሰሽ?” ብል ባሌ ሳይፈታት ቀረ አለች። “ባልሽ ማነው?” “መኮንን ገላን” ብላ “አሰፋ አንተንኮ አውቃለህ” አለችኝ። በነጋታው የማእከላዊ ሹሙ ኮሎኔል አርጋው እሼቴ ቢሮ ሔድኩኝ። ጓደኛዬ ነበር። የመጣሁበት ምክንያት ስነግረው ገረመው። ”ብለህ ብለህ መጥፎ ምግባርና እስረኛውን እርስበርሱ ሲያጋጭ ለነበረ ሰው አማላጅነት አማላጅነት ትመጣ ጀመር? እዚህ ይሰራ የነበረውን አታውቅምና ነው?”ሲለኝ የሚስቱንና የልጅቷን ለቅሶ ነግሬው “እስቲ ለአለቃዬ እነግራለሁ” ብሎ ነበርና መኮንን ገላን በማግስቱ ተፈታ። የሚስቱ ስም የሽእመቤት መሰለኝ። ጥያቄው ከተነሳ አይቀር ብዬ ብዙ ዝርዝር ውስጥ የገባሁ መሰለኝ።

****

Related stories   “ወይዘሪት ስሜን” የደባርቅ ቆንጆ

ስለኦነግ ከተነሳ አይቀር አንዳንድ በግል የማውቀውንና፣ ተመዝግቦ በአደባባይ የሚታየውን እንደግርጌ ማስታወሻ ብጨምር ሙሉ ስእሉን ለማየት የሚጠቅም መሰለኝ።

ኦነግ የተጸነሰውም ሆነ አሁን ድረስ ያለ የሚመስለው ጅምሩ በአንድ አካካባቢ የኦሮሞ ተወላጆች ነበር። ይህ አካባቢ ደግሞ በመላው ኢትዮጵያ ስለሚገኙት ሌሉች ኦሮሞዎችም ሆነ ኢትዮጵያውያን የሚያውቁት  ነገር ቢኖር ከመጤፍ የማይቆጠር ነው። በብዙ ምክንያቶች!

አንደኛ፣ ይህ አካባቢ ሌላውን የደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝብ ወደገባርነት ያሽጋገርውን፤ በየካቲት 25, 1967 በመሬት ለአራሹ አዋጅ የተገረሰሰውን፤ የምንሊክ ውርስ የነበረውን ገባርነት አያውቅም። ማለትም፣ ነፍጠኛ የሚባል አለመኖሩ ብቻ ሳይሆን ቃሉንም በቅጡ አይውቁም። ይህንን መሥራች ከነበሩት አቢዮ ገለታና ሌንጮ ለታ ጋር ባደርኩት ውይይት “ነፍጠኛ ማለት ምን ማለት?” ብለው እንደጠየቁኝ “በትዝታ ፈለግ” መጽሐፌ ውስጥ አንስቻለሁ።

ሁለተኛም፣ ከምንሊክ ጀምሮ  ልጅ እያሱን ጨምሮ አስከ ኃይለሥላሴ ድረስ ከቤተመንግስቱ ጋር አምቻና ጋብቻ መሆን ብቻ ሳይሆን  ከፍተኛውን ደረጃ የመንግስት ስልጣን ለመያዝ የበቁ ናቸው። የአሁኑ የኃይለሥላሴ አልጋ ወራሽና “የዘውዱ ተስፈኛ” ከዚሁ አካባቢ ነው።

በደርግ ዘመን ከፍተኛውን የመንግስት ስልጣን የያዙ ከዚሁ አካባቢ የወጡ ነበሩ። ላለፈው 120 ዓመት የኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ በመንግስት ቁልፍ ቦታ በመያዝ የኢትዮጵያን መንግስት ያሽከረከረ ብቸኛ  አካባቢ ቢኖር ብቸኛው ይህ አካባቢ ነበር። የቀረው ኦሮሞ ገባርና “የበይ ተመልካች” ነበር።መነሻ ምክንያት ነበረው/አለው። ለመጀመሪያ ምንሊክን “ወርቁን እዚያው እንጦጦ ድረስ እናመጣሎታለንና እዚህ ድረስ አይልፉ!” በሚል ከገባርነት ዳኑ። ሁለተኛው የመጀመሪያው የፕሮቴስታንት እመነት መሠረት እዚያው ጣለ/ሆነ። ለዚህ አንድ ስውዲናዊ የጻፈውን Evangelical pioneers in Ethiopia: Origins of the Evangelical church Mekane Yesus   1978 by Gustav Arén   የሚል መጽሐፍ ማንበቡ ገለጫ ይሆናል።

ኤርትራ ውስጥ በተፈጠረው የኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የውስጥ ሹኩቻ የተባረሩና የፈረንጅም እጅ የነካካቸው ተሰደው ለማረፊያ የተሰጣቸው ያ አካባቢ ነበር። መካነ የሱስ ቤተክርስቲያን የዚያ ውጤት ነው። በዚህ ምክንያት፣ አንደኛም ከላይ ተጽእኖ የሚያደርግ የበላይ ነፍጠኛ ባለመኖሩ በትምህርት በኢትዮጵያ በከፍተኛ ደርጃ የተስፋፋበት አካባቢ ሆነ። ከፍተኛ ባለስልጣናትን ለማፍራትም ምንጩ ይኸው ነው። ገዥው የሚባለው አማራ እንዲህ ሥራ ፍለጋ የመጣው ካልሆነ የለበትም። አማርኛም አይነገርበትም። ኦሮምኛ ካልተናገሩ (Lingua Franca) በስተቀር በዘመን ደርግ እንኳን በየሆቴሉ ምግብም ለማዘዝና መኝታ ለማግኘት አስቸጋሪ ነበር። ይህንን  ብዙዎች የጻፉበትም ቢሆንም እኔ በግሌም የደረሰብኝ ነው።

ተሰሚነት፣ ተጽእኖ፣ ስፋትና ጥልቀት ያለው አካል በኢትዮጵያ ቢኖር የመካነ የሱስ ቤተ ክርስቲያን ነው። በመላው ደቡብና ምእራብ ኢትዮጵያ ይህ ኃይሉ በአደባባይ ይታያል። ዩኒቨርስቲ እያለህ አምስት ኪሎ መካነ የሱስ ህንጻ ለሁለት አመት አመት ያክል ኖሪያለሁ። ከዘበኛው ጀምሮ የመነጋጋሪያው  ቋንቋ ኦርምኛ ነበር። አለቃው ወዳጄ የነበሩት ቄስ ጉዲና ቱምሳ ነበሩ። ባሮ የቄስ ጉዲና ቱምሳ ወንድም ነበር።

አንዴ፣ በ1970 በጋ ይመስለኛል በባሮ ቱምሳ ቮክስዋገን መኪና ጉለሌ ዮሐንስ ለታ ቤት አመሸን።በኔ አነሳሽነት ነበር ውይይቱ የተጀመረው። ይህንን በኦሮሞ ሥም የሚያደርጉትን እርግጠኛ ባልሆንም እጠረጥር ስለነበር የሚያስቡት “አንደኛ ታሪካዊ መሠረት እንደሌለው፣ ሁለተኛም ቢኖርም እነሱ በኦሮሞ ሕዝብ ሥም ለመናገር መሰረታዊ ታሪካዊ ብቃት እንደሌላቸው” ለመግለጽ ነበር። በክስና ውቅስ መንገድ ሳይሆን ወዳጅ ወዳጁን እንደሚመክረው ማለት ነው። አልሰሙኝም! ማስረጃው ከዚያ ቀን ጥቂት ቆይቶ ዮሐንስ ለታ ሌንጮ ተሰኝቶ ሸፈተ። ቆየት ሲል ደግሞ ባሮ ቱምሳ ተከተለ።

ይህ ከላይ የገልጽኩት ማለትም የምንሊክ ተጽእኖ አለመኖር፣ ትምህርት፣ ከነገሥታቱ ጋር መጋባት እና የፕሮተስታንት እምነት ተደማምሮ ከሌላው የማግለልና ራስን የማግለል/ የመገለል (Insulated)፣ በውስጠ ታውቂነት እበለጣለሁ የማለት ስሜት (Supriority Syndrom) የፈጠረ ይመስለኛል።

ከእስር እንደተፈታሁ በአምስት ኪሎ በኩል ሳልፍ መካነ የሱስ ህንጻ ገባሁ።ኖሬበታለሁና የማውቀው ሰው ባገኝ ብዬ ነበር። ቤቱ ጭር ያለና የተወረረ መሰለኝ። በወቅቱ አለቃ ወደነበረው ወደ ቄስ ፍራንሲስ እስጢፋኖስ ቢሮ ገባሁና ተዋወቅን። “ምነው ቤቱ የተወረረ መሰለ?” አልኩት ሳቀና “የለም! ሥራውን ሁሉ ለየአካባቢውና ለአካባቢው ቤተክርስቲያን አከፋፈልኩ” አለኝ። “ነጻ አውጭ ሆንክ እንዴ!?” ስለው “እሱን እንኳን አላውቅም!” ብሎ የነበረውን የሚያሳዝን ታሪክ ተወያየን። ቄስ ፍራንሲስ የቡርጂ ልጅ መሰለኝ። አሁን አሜሪካን ነው ያለው ብለውኝ ፈልጌ አጣሁት። ቡርጂ ማለት እንደሲዳማና ጌዴኦ በኦሮሞ የተከበብች ደሴት ነች።

ይህ የኋላ ታሪክ ፈረንጅ  background History የሚለው የተነሱትንና የሚነሱትን ነጥቦች  የበለጠ ለመረዳት ትንሽ ብርሐን ይፈነጥቃል በሚል ነው።ኦነግ መሥራቾች ኦሮሞ ከመሆናቸው ሌላ/በስተቀር (ያንንም የሚያስጠይቅ አንዳንድ ነጥብ አይጠፋም) ስለኦሮሞ ሕዝብ ሕመም፣ ቁስል የስሚሰሚ ካልሆነ በስተቀረ እምብዛም ናቸው ለማለት ነው። ሥልጣንን ግን ጥቁሙንና ጣእሙን ማወቃቸውና የበለጠ ሥልጣን ፈላጊ መሆናቸው ብዙ የሚያጠያይቅ አይመስለኝም።

****

Related stories   የሁለቱ የቀድሞ ፕሬዝዳንቶች ወግ፡ ኑሮና ጥቅማጥቅም ከርዕሰ ብሔርነት በኋላ

አሁን ወደይገረም አለሙ ሰባተኛው ጥያቄ ልግባ። ”በዛ ጉባዔ ተቃውሞ ያሰሙና ድምጸ ታአቅቦ ያደርጉት ፕ/ር አሥራት ወልደየስ ብቻ እንደነበሩ ይታውቅል” ይላል።

ዓሥራት ብቸኛ ተቃውሞ እንዳደርጉ አይታወቅም! እኔ እዚያው ነበርኩና ተቃውሞ በማድርግ ብቸኛው መሆናቸውን አላውቅም! አልለሰማሁም! አላየሁም!

መቃወም ብቻ ሳይሆን እንዳለ ወያኔ ቻርተር ብሎ ያመጣውን ብጣሽ ወረቀት እንዲወድቅ በማድርግ በሌላ አዲስ ሰነድ እንዲተካ ያደርግንም እዚያ ውስጥ ነበርን። እኔ በምንም ለምንም ድምጽ አለመስጠት ብቻ ሳይሆን ድምጽ እንዲሰጥበት የመጣውን ቻርተር ይሉት የነበረውን ወረቀት ከሽፎ በሌላ እኔ ባመጣሁት ሐሳብ እንዲተካ አድርጊያለሁ።

ይህ እኔ የምለው እውነት ብቻ ሳይሆን በወቅቱ ሙሉ ለሙሉ በድምጽም በቪዲዮም የተመዘገበ፤ በተሌቪዥን ይተላላፍ የነበር፤ ተሌቪዥን የነበረው የኢትዮጵያና የዓለም ሕዝብ የተከታተለው፤ ከዓለም የተሰባሰቡ ጋዜጤኞች የመዘገቡትና ያስተላለፉት ነው። ይህ የተሰነዘረው አስተያየት ከዚህ ከታወቀው፤ ከተመዘገበው፤ ከተረጋገጠው ጋር የማይሔድ ነው። ይህንን የመስለ ተረት አዘል ነገር ስለፕሮፌሰር አስራት ላለፈው 20 ምናምን አመታት ሳነብ ነበር። ለዚህ ያልነበር ታሪክ ፈጠራ ምክንያት የሚመስለኝን ትንሽ ቆየት ብዬ ለማሳየት እሞክራለህ። በዚህም ላይ የዛሬ 20 አመት ገደማ ስለፕሮፌሰር አስራትና ስለመላው አማራ ድርጅታቸው ጽፌ ራዕይ በሚባል ጀርመን ይታተም በነበር መጽሔት ላይ ወጥቶ ስለነበር አሁን የለኝምና ፈልጌ አንድ ቀን በድሕረገጻት ላይ መለጠፌ አይቀርም።

እዚህ ጥያቄው ላይ ሁለት ቁልፍ ቃላት አሉ።”ተቃውሞ ያሰሙና ድምጸ ተአቅቦ ያደርጉት” ይላል። ታቃውሞ ስለምን እንዳደርጉ ስለአልተገለጸ እዚያ ውስጥ አልገባበትም። በኤርትራ ጉዳይ ላይ ተአቅቦ አድርገዋል። ለመሆኑ ተአቅቦ ማለት ምን ማለት ነው? የታወቀውና ተቀባይነት ያለው (official) ትርጉሙ ይኸውና።

An abstention may be used to indicate the voting individual’s ambivalence about the measure, or mild disapproval that does not rise to the level of active opposition. Abstention can also be used when someone has a certain position about an issue, but since the popular sentiment supports the opposite, it might not be politically expedient to vote according to his or her conscience. A person may also abstain when they do not feel adequately informed about the issue at hand, or has not participated in relevant discussion.

ፕሮፌሰር አስራት ታአቅቦ ያደረጉት በዚህ ትርጉም ውስጥ A person may also abstain when they do not feel adequately informed about the issue at hand, or has not participated in relevant discussion በሚለው መሠረት ነው። ያሉትን ቃል በቃል የማስታውሰውን ያክልላና ራሴን ተጠራጥሬ ሌላ እዚያው ስብሰባ ላይ የነበር ሰው ጠይቄ እንዳረጋገጥኩትም አስራት ያሉት “የላከኝ የከፍተኛ ትተምህርት ተቋም በኤርትራ ጉዳይ ላይ ድምጽ እንድሰጥ መመሪያ ስለአልሰጠኝ በዚህ ጉዳይ ላይ ድምጽ ለመስጠት አልችልም” ነበር።

ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ በዚህ ስብሰባ መዝጊያ ላይ አስተያየት ሰጥተው ነበር። አስተያየታቸውም “እስከዛሬ በብዙ አለም አቀፍም ሆነ የአገር ውስጥ ስብሰባዎች ተካፋይ ሆኜ አውቃለሁ። እንደ ክቡር አቶ መለስ ዜናዊ አይነት ሊቀ መንበር እስከዛሬ አላየሁም። ብቁና የተዋጣላቸው ሊቀ መንበር ስለሆኑ ተከፋዮች ተነስተን ይህንን በጭብጨባ እንገልጥ” የሚልነበር። ከዚያ ተስፋዬ ሐቢሶ ተነስቶ መናገራያውን ማይክራፎን ከፊቱ ዘንጥሎ ለማውጣትና በቁጣ ወደዚያ ለመሔድ እየዳዳው “እስከዛሬ ይህ ሁሉ የዩኒቨርስቲ ተማሪ ሲያልቅ ድምጽህን ሰምተን የማናውቅ ሰውዬ ዛሬ ደጎሞ አጨብጭቡ ትለናለህ!” ብሎ የሚናገረውን ሳይጨርስ ተሰብሳቢዎቹ አዳራሹን ለቀን ወጣን። ይህ የአስራት የመጨረሻ ንግግርና አስተያየት ተነስቶም ተጠቅሶም አያውቅም። እዚያ ደግሞ ተመዝግቦ የተቀመጠና ለዘለዓለም የሚኖር ነው።

ከዚህ ስብሰባ አንድ ሌላ ትዝ የሚለኝ፤ስብሰባው በተጀመረ በ15ኛው ደቂቃ ወይም እንዲያ “ገለልተኛ ሊቀ መንበር ካልተመረጠ አንተ ይህንን ሁሉ ሥልጣንና ተከታይ ይዘህ ሊቅ መንበር ሆነህ በገለልተኝነት መምራት አትችልም!” አልኩኝ መለስ ዜናዊ አበደ! ትርፍ ቃላትም ተለዋወጥን! ይህንን ሐሳቤን የደገፈ አንድ ሰው ብቻ ነበር። እሱም አቶ መሸሻ ብሩ ነበር። ከዚያ መለስ ዜናዊ በንዴት ለአንድ ሰዓት ይመስለኛል እረፍት ሰጠ። ከእረፍት መልስ፣ በኋላ ጠቅላይ ሚኒስቴር የሆነው፣ ታምራት ላይኔ፣ ሁለት ገጽ የሚሆን ዘለፋ ጽፎ መጥቶ ዘለፈኝ። ፍሬ ነገር አልነበረውምና አላስታውሰውም! “በደንብ ሳትደራጁ መጥታችህ ደሙን አፍስሶ የተዳረጀውን ኢሕአደግን ማፍረስ ትፈልጋላችሁ!’ የሚል እንደነበረበት አስታውሳለሁ። ኢሕአደግ ዛሬ፣ እኔ እንኳን ባልሆን፣ የዘረፋ ነቀዝ ውስጡን ቦርቡሮ ጨርሶ ኮፈኑ ብቻ ያለ ይመስለኛል።

ፕሮፌሰር አስራት በዚያው ሰሞንም ቢሆንም ወዳጄና የቅርብ አማካሪያቸውም አይነት የነበርኩ ይመስለኛል።ከዩኒቨርስቲ ተውክለው የመጡት እሳቸውና ዶክተር መኮንን ቢሻው ነበር። መኮንን ቢሻው  የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ማሕበር ሊቀ መንበር ከመሆኑም ሌላ የማሕበራዊ ሳይንስ (Social Science) ፕሮፌሰር ነበር። አንድ መቀመጫ ብቻ ሲመደብላቸው መኮንን ተመልካች ሆነና አስራት ተሳታፊ ሆኑ።ምጸቱ የጀመረው እዚያ ላይ ይመስለኛል። ፖለቲካ የሚያውቀው ተመልካች ሆኖ ፖለቲካ የማያውቀው ተሳታፊ መሆኑ ላይ።

የዚያን ሰሞን ተሳታፊዎች ሁሉ አዲስ አበባ ሂልተን ሆቴል ታጉረን ስለነበር ፕሮፌሰር አስራት በየማታው”አስፋ እነዚህ ልጆች ምን አድርግ ነው የሚሉኝ? ይስድቡኛል ያዋርዱኛል!” ይላሉ። በተቻለ መጠን አስረዳለሁ፣ “መቶ ሃምሳ ያክል ሰው በየቀኑ እኔን እየሰደብኝ ችያለሁና መቻል ነው” እላለሁ። ሳስበው ነገር አለሙና የሚደረገውም ሆነ ኢትዮጵያ ያለችበትን ሁኔታ በቅጡ የተረዱት አይመስለኝም።

መላው አማራ” የሚል ድርጅት ሊያቋቁም ላይ ታች ሲሉ አገኘኋቸው። በአገር አቀፍ፣ ማለትም በኢትዮጵያ ደርጃ የተደራጁትን ጨምሮ እሱን ትታችህ መላው አማራ ውስጥ ግቡ ማለት ጀመሩ። አንድ ቀን በጥሞና መከርኳቸው። “አንደኛ ይህን ያደርጉ እንደሆነ ለወያኔ እጅ ሰጡ ማለት ነው። ይኸውና አማራ ተደራጅቶብህ መጣብህ! ለማለት ያገለግለዋል። ሌላው ደግሞ እውነትም ሆነ አልሆነ ያለፉት መንግስታት የአማራ መንግስታትና ነገስታት ስለሚባሉ ዘውዱን ሊመልስብን ለሚል መሳሪያ ሊሆን ይችላልና…” የመሳስለውን ነበር። አልሆነምና መላው አማራ የሚል ድርጀት መሰረቱ።

ላሳጥረውና፣ ብዙ ሌላ የማውቀው ስለሌለ ነው ላስጥረው ያልኩት፣ በ1984 አሜሪካ መጡና የሞራል ግዴታ ስለመስለኝ ለመካፍልም እሳቸውንም ሰላምታ ለመስጠት ስብሰባው አዳራሽ፣ ዋሺንግተን ዲሲ ሔድኩ። አዳራሹ ከጢም እስከገደፉ ሞልቷል። አብዛኛው የወያኔ ተቃዋሚ ነኝ ይል የነበርና ትላንትና ኮምኒስት ነኝ የሚል አሁን ደግሞ እዚሁ ኢድሐቅ ተብሎ የተሰየመው ድርጀት አባላትና ተባባሪዎች ነበሩ። ለብሔረሰብ ድርጀት እንዲህ ግልብጥ ብለው መምጣታቸው ገረመኝ። ከዚያ አስራት መጡና ገና ከመግቢያው ጀምሮ የማይቋርጥ፣የሚያደነቁር ጭብጨባ አዳራሹን ሞለው። አስራታ ገቡ።ካባ ለብሰው ነበር የመጡት። ደነገጥኩ! ካባ የምን ምልክት ነው። የዩኒቨርስቲ ፕሮፌሰር ካባ ለብሰው ምን መልእከት እያስተላለፉ ነው? የቤተ መንግስት፣ ማለትም የንግሥናና የቤተክህነቱ አጣምሮ ነው? ካባ የነዚህ አርማ ነውና።

ከዚያ አስራት በተነፈሱ ቁጥር አደንቋሪ ጭብጨባ ስለቀጠለ አንድ ከጎኔ ተቀምጠው የነበሩ የፍርድ ሚኒስቴር ምክትል ሚኒስቴር የነበሩ የሕግ ባለሙያ “በል አስፋ አንተ ክቻልክ ቀጥልብት እኔ እንዲህ አይነቱን አልችልም!” ብለው ወጡ። እኔ ጨርሼ ወጣሁ። ፕሮፌሰር አስራትን ላገኛቸው አልፈልኩም። የምንነጋገረው ነገር የለማ!

ከዚያ ይኸው ያቀጣጠሉት ችቦ በርቶ ዛሬ አማራ የሚባል ድርጀት ይፈለፈላል። አንደኛው ሌላውን “እኔ የበለጠ፣ የጠራሁ አማራ ነኝ!“ ይላል። በዚህ ሰሞን ”ከአማራ የሐኪሞች ማሕበር የተሰጠ መግለጫ!” የሚልም አየሁ። ዘውድና ንጉስ እንድሚያስፈልግ የሚናገር በአማራ ስም የተጻፈ ምን የሚያክል መጽሕም ገበያ ላይ ውሏል። ምኑ ቅጡ!

ብቻ ለኢትዮጵያዊነት ሁለተኛን ቦታ የሰጡት ይመስለኛል!

December 23, 2016

Related stories   ትዊተር ሽብርተኝነትንና ፅንፈኝነትን የሚያበረታቱ ይዘቶችን የሚያሰራጩ 166 ሺህ 153 ገጾችን አገደ።

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *